Współczesna kuchnia chorwacka odzwierciedla niewątpliwie burzliwą historię kraju. Z jednej strony uwidaczniają się tutaj wpływy mocarstw europejskich, a z drugiej – azjatyckich. Mamy więc do czynienia zarówno z kuchnią śródziemnomorską, jak i kontynentalną.

Uwarunkowania historyczne sprawiły, że dzisiejsza Chorwacja przez wiele wieków znajdowała się pod obcym panowaniem. Tak naprawdę dopiero po I wojnie światowej, kraj wyzwolił się od panowania Habsburgów. Od razu jednak wszedł w skład Jugosławii. Na samodzielność wybił się dopiero w 1991 roku i od tego czasu sąsiaduje z Bośnią i Hercegowiną, Serbią, Węgrami, Słowenią i Morzem Adriatyckim. Przez Adriatyk (i za pośrednictwem 1158 wysp) graniczy też z Włochami. Dodatkowo ścierają się tu dwie strefy klimatyczne. Klimat na lądzie charakteryzuje się gorącymi latami i mroźnymi zimami, a na wybrzeżu i wyspach występuje klimat śródziemnomorski lub subśródziemnomorski. Pierwszy typ odznacza się gorącym, ale wilgotnym latem oraz ciepłą zimą, natomiast w drugim przypadku mamy do czynienia z gorącymi latami i ciepłymi zimami. Nic zatem dziwnego, że kuchnia chorwacka jest bardzo zróżnicowana.

W tym niewielkim kraju, który zamieszkuje zaledwie 4,5 miliona ludzi, niemal od zawsze ścierały się wpływy z różnych stron świata. Jak już wspomnieliśmy na wybrzeżu króluje kuchnia śródziemnomorska, pełna ryb, owoców morza, winogron, ziół, przypraw oraz oliwy z oliwek. Natomiast w części kontynentalnej przeplatają się wpływy węgierskie, środkowoeuropejskie, tureckie i arabskie. Przykładowo w tej części Chorwacji, sposób przyrządzania mięsa i warzyw (przez zaprawianie ich śmietaną i jasną zasmażką) jest identyczny jak w kuchni węgierskiej i austriackiej.

Zauważalna jest też sezonowość potraw. Chociaż podstawową zupą jest rosół z kury i wołowiny, podawany z makaronem własnej roboty, to Chorwaci chętnie zjadają latem lekką zupę ogórkową, z kapusty włoskiej lub fasoli szparagowej. Zimą przygotowują zawiesiste i gęste zupy z ziemniaków lub fasoli. Są przy tym wyjątkowymi smakoszami mięsa. Króluje ono pod każdą postacią, chociaż najwięcej zjada się baraniny i jagnięciny. Popularne są także potrawy z wieprzowiny (najczęściej z grilla). Mięso zjada się też pod postacią pieczeni, kotletów lub wędlin sporządzanych według starych, sprawdzonych receptur. Chorwaci z wielką chęcią przyrządzają cevapici czyli paluszki z mięsa mielonego, pljeskavicę – kotlet mielony z trzech rodzajów mięsa oraz mijesano meso czyli różne rodzaje mięsa z warzywami. Grzechem byłoby nie spróbować wędzonej wieprzowiny konserwowanej w smalcu, polędwicy wieprzowej z suszonymi śliwkami w sosie śmietankowym czy tradycyjnych kiełbas z mięsa wieprzowego przyprawianych zmieloną papryką czerwoną.

Nieco inaczej wygląda kwestia drobiu, który dawniej był niemal nieznany w tym kraju. Obecnie jednak wiele regionów ma swoje ulubione potrawy z drobiu. Przykładowo Chorwackie Zagorje preferuje indyki, Medimurje, Podraiina, Posavina, Moslavina i Turopolje gustuje w gęsiach i kaczkach. Chorwaci lubią też dziczyznę (szczególnie pieczonego bażanta i paprykarz z dziczyzny). Potrawy te cieszą się dużym powodzeniem zwłaszcza w regionie Gorskim Kotar, gdzie królują dania z niedźwiedzia, dzika i jelenia. W każdym z regionów części kontynentalnej Chorwacji można zjeść kaszankę, boczek, szynkę i kiełbasy przyrządzane według tradycyjnych przepisów. Równie popularna jest češnjovka, czyli kiełbasa przyprawiana papryką i czosnkiem; szynka gotowana w cieście chlebowym, salceson oraz wędzonka suszona na wietrze.

Podstawowym dodatkiem do mięs są ziemniaki, ryż, polenta z mlekiem, makaron, ryż z groszkiem i sos grzybowy ze śmietaną. Dochodzą do tego sałatki i surówki z białej lub czerwonej kapusty, pomidorów, papryki, gotowanej fasoli, ziemniaków i różnego rodzaju sałat. Zimą szczególnie cenione są przetwory z owoców i warzyw.

Charakterystyczne dla kuchni chorwackiej są także potrawy mączne. Znajdują się wśród nich bardzo lubiane knedle z mąki lub bułki, które nadziewa się twarogiem i pokrojonymi w kostkę, ugotowanymi warzywami. Popularnością cieszy się również nabiał. Jego najpowszechniejszym przedstawicielem jest twaróg ze śmietaną oraz wędzony, krowi ser. Za jego pomocą przygotowuje się specjalne naleśniki, które można nadziać serem, polać śmietaną i zapiec w piekarniku. Podstawowym daniem są też suszone na powietrzu białe sery z przyprawami.

Chorwaci lubują się także w owocach morza i w rybach. Nie ma w tym nic dziwnego, bowiem w Adriatyku życie 365 gatunków ryb. Przeważają na wybrzeżu, chociaż co ciekawe, są znacznie droższe nad Adriatykiem niż na kontynencie. Najpopularniejszym sposobem przyrządzania ryb jest gotowanie zup, pieczenie na ruszcie lub duszenie ich razem z cebulą i pomidorami. Można też je peklować, marynować i dodać do risotto. Wyśmienicie smakują małe rybki smażone na głębokim tłuszczu. Z owoców morza warto spróbować grillowanych kalmarów, gotowanej lub grillowanej langusty oraz potraw z raków. Niestety, chociaż ich mięso jest wyjątkowo smaczne, to jest go wyjątkowo mało i nie można się najeść jedną porcją. Chętni powinni za to spróbować mięsa z rekina. Jest ono bardzo smaczne i nie zawiera ości. Dietetycy polecają też świeże ostrygi z sokiem cytrynowym, zapiekaną ośmiornicę oraz małże z aromatycznym sosem z czosnku i białego wina.

Kuchnia śródziemnomorska obfituje w dużą ilość świeżych bądź suszonych ziół oraz oliwy z oliwek. Szalotki w occie, oliwki oraz kapary są podstawowym dodatkiem do niemal każdego dania. Renomą cieszą się także szparagi, które dodaje się m.in. do… jajecznicy z boczkiem i truflami.

W obydwu częściach Chorwacji furorę robią ciasta. Na kontynencie są to głównie ciasta na bazie drożdży (makowce, strudle, orzechowce). Natomiast w okolicach Adriatyku królują słodkości ze świeżymi lub suszonymi owocami. Chorwaci szczególną estymą darzą rodzynki, suszone figi, migdały i orzechy. Warto podkreślić, że bardzo często zamiast cukru używa się naturalnego lub sztucznego miodu.

Jeśli chodzi o napoje, to Chorwacja słynie z kawy podawanej w niewielkich filiżankach oraz czerwonego wina produkowanego z winogron rosnących na półwyspie Pelješac. Jest ono uznawane za jedno z dziesięciu najlepszych win świata. Niektórzy mieszają też białe lub czerwone wino z wodą mineralną, co powoduje niezwykłe orzeźwienie oraz doskonale gasi pragnienie. Mieszkańcy Chorwacji gustują również w likierach, nalewkach, domowej śliwowicy i miodzie pitnym.

Turyści powinni sobie zdawać sprawę z faktu, że w Chorwacji nie ma budek typu fast food. Są one systematycznie zamykane, w związku z czym podróżni nie zjedzą hamburgerów, hot – dogów, pizzy czy zapiekanek. Skosztują natomiast smakołyków, które są gdzie indziej niespotykane, a w dodatku Chorwaci przyrządzają je według tradycyjnych receptur.